Hoành Sơn Quan - Dấu ấn lịch sử và Văn hóa (hay còn được người dân gọi là "Cổng Trời") sừng sững trên đỉnh Đèo Ngang như một chứng nhân thầm lặng của lịch sử nước Việt. Nằm vắt ngang ranh giới giữa tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh, di tích này không chỉ là biểu tượng phân định ranh giới địa lý thời xưa mà còn là minh chứng sống động cho sự giao thoa giữa thiên nhiên hùng vĩ và hành trình mở cõi của dân tộc.

Lịch sử Hoành Sơn Quan - Cửa ải chiến lược trên đường Thiên lý

Từ thuở xa xưa, dãy Hoành Sơn đã là biên giới tự nhiên giữa Đại Việt và Chiêm Thành. Nơi đây từng chứng kiến vô vàn biến thiên của lịch sử trong quá trình giao lưu và xung đột văn hóa.

Theo sách Đại Nam thực lục, cửa ải này được khởi công xây dựng vào mùa xuân, tháng 3 năm Quý Tỵ (tức năm Minh Mạng thứ 14 - 1833). Vua Minh Mạng đã giao cho thự Bố chính Quảng Bình là Trần Văn Tuân chuyên coi mọi việc xây dựng, huy động khoảng 300 biền binh ở Quảng Bình và Hà Tĩnh, và hoàn thành trong vòng một tháng.

Về mặt kiến trúc,để kiểm soát con đường Thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ an ninh lãnh thổ, vua Minh Mạng đã cho đắp đá, xây ngạch dựng lên một cửa ải quy mô. Cửa quan được xây bằng gạch đá bít đốc, mang đậm phong cách kiến trúc quân sự thời Nguyễn. Cổng vòm cao hơn 4m, hai bên có tường thành bằng đá tự nhiên xếp lại với nhau trải dài theo triền núi. Trên mặt cổng hướng về phía Nam có đắp ba chữ Hán "Hoành Sơn Quan".

Vào thời đó, cửa ải luôn có quân lính canh gác nghiêm ngặt, đóng vai trò như một trạm kiểm soát quan trọng bậc nhất ở miền Trung. Dù thời gian đã mài mòn những lớp gạch đá cổ kính, di tích vẫn đứng vững, gợi nhớ về một thời kỳ phong kiến uy quyền.

Cảnh sắc Đèo Ngang và nguồn cảm hứng thi ca

Cảnh quan xung quanh Hoành Sơn Quan là bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ, nơi dãy núi đâm ngang ra tận biển Đông. Từ đỉnh đèo, phóng tầm mắt ra xa, du khách sẽ thấy biển trời mênh mông, vách đá cheo leo xen lẫn những vạt rừng xanh thẳm.

Không khí nơi đây luôn mát mẻ, sương vờn quanh năm tạo cảm giác huyền ảo như lạc vào chốn thần tiên. Cảnh sắc hoang sơ, cô liêu ấy đã khơi nguồn cảm hứng cho bao tao nhân mặc khách, tiêu biểu nhất là nữ sĩ Bà Huyện Thanh Quan với tuyệt tác "Qua Đèo Ngang":

"Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi tiều vài chú,

Lác đác bên sông chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Dừng chân đứng lại trời non nước,

Một mảnh tình riêng ta với ta."

Đoạn thơ ấy đã hóa tạc Đèo Ngang và Hoành Sơn Quan vào tâm hồn người Việt, biến nơi đây thành biểu tượng của nỗi niềm hoài cổ và tình yêu quê hương đất nước.

Quần thể di tích văn hóa cổ trên dãy Hoành Sơn

Dãy Hoành Sơn là kho tàng di tích văn hóa phong phú. Lấy Hoành Sơn Quan làm trung tâm, khu vực này còn lưu giữ nhiều dấu tích xưa cũ.

Nổi bật nhất là Lũy Hoành Sơn (Lâm Ấp phế lũy). Đây là hệ thống tường thành bằng đất và đá do người Lâm Ấp (Chiêm Thành xưa) xây dựng từ thế kỷ thứ 4 để phòng thủ sự tiến công từ phương Bắc. Dù hiện tại chỉ còn lại những tàn tích rải rác dưới những tán cây rừng, nhưng đây là những bằng chứng khảo cổ cực kỳ vô giá. Mỗi bước chân khám phá các đoạn lũy cổ hay những bậc đá rêu phong dẫn lên cổng trời đều mang lại cho du khách cảm giác như đang chạm tay vào dòng chảy hàng ngàn năm lịch sử.

Các điểm đến tâm linh và du lịch quanh Hoành Sơn Quan

Hành trình khám phá Đèo Ngang sẽ không trọn vẹn nếu bỏ qua chuỗi điểm đến liền kề, nơi kết hợp hài hòa giữa du lịch tâm linh, khám phá thiên nhiên và nghỉ dưỡng:

Đền thờ Công chúa Liễu Hạnh

Nằm ngay dưới chân đèo thuộc địa phận Quảng Bình. Đây là di tích tâm linh linh thiêng thờ một trong "Tứ bất tử" của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Ngôi đền có kiến trúc Á Đông cổ kính, ẩn mình dưới bóng cây cổ thụ, là nơi du khách dừng chân cầu bình an.

Vũng Chùa - Đảo Yến

Cách đèo khoảng 7km về phía Nam. Nơi đây sở hữu bãi biển cát trắng mịn màng, nước trong xanh và là nơi an nghỉ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Khung cảnh trang nghiêm và yên bình rất phù hợp để chiêm bái và vãn cảnh.

Đảo Hòn La

Một hòn đảo nhỏ cách đó khoảng 9km với hệ sinh thái hoang sơ. Đây là điểm đến lý tưởng cho những ai thích đi thuyền, ngắm cảnh biển và thưởng thức hải sản tươi sống.

Làng chài Cảnh Dương

Ngôi làng ven biển gần chân đèo với tuổi đời hàng trăm năm. Du khách có thể trải nghiệm văn hóa chài lưới mộc mạc, ngắm những bức bích họa ven biển và thưởng thức đặc sản miền Trung.

Biển Hoành Sơn

Thuộc địa phận Hà Tĩnh, cách chân đèo khoảng 2km. Bãi biển này vẫn giữ được nét hoang sơ, trữ tình với bờ cát thoai thoải và những bãi đá nhấp nhô, là điểm check-in tuyệt đẹp mỗi buổi hoàng hôn.

Các tour đến Di tích văn hóa lịch sử ở Quảng Bình

Hành trình chinh phục Hoành Sơn Quan không chỉ là chuyến đi thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, mà còn là cuộc hành hương về với cội nguồn lịch sử của dân tộc.

 Thông tin liên hệ

CÔNG TY DU LỊCH VÀ TƯ VẤN PHONG NHA VIỆT
🏠 Địa chỉ: 46 Bà Triệu, TP. Đồng Hới, Quảng Bình
📞 Hotline: 0911 367 789
📧 Email: phongnha.vie@gmail.com 
🌐 Website: www.phongnhaviet.com